Từ chuyền may đến “chuyền người”: Khuất Duy Vinh và bài toán xây đội nhóm kinh doanh tự chạy

Trong nghề sản xuất thời trang, có một sự thật ai làm xưởng cũng thuộc lòng: một chiếc áo đẹp không đến từ một người thợ giỏi, nó đến từ một quy trình tốt.

Bạn có thể có người thợ may khéo nhất Việt Nam. Nhưng nếu cả xưởng chỉ trông vào đôi tay đó — người đó nghỉ một ngày là chuyền đứng, đơn trễ, khách bỏ đi — thì bạn không có một doanh nghiệp, bạn chỉ đang có một cái nghề. Doanh nghiệp thật sự là khi bạn có rập chuẩn, có SOP, có chuyền chạy đều kể cả khi ông chủ đi vắng.

Tôi kể chuyện xưởng may để nói về một người không hề làm thời trang, nhưng lại giải đúng cái bài toán mà mọi ông chủ xưởng, mọi founder local brand đang vật lộn: làm sao để hệ thống tự chạy mà không cần mình đứng canh từng ngày. Người đó là Khuất Duy Vinh — nhà sáng lập DNASUCCESS.

Một người nông dân Phúc Thọ và câu “xuất phát điểm không quyết định đích đến”

Khuất Duy Vinh sinh ra trong một gia đình nông dân ở Phúc Thọ, Hà Nội. Không phải “con nhà nòi kinh doanh”, không vốn, không quan hệ. Thời trẻ, anh còn là một cậu bé nhút nhát, sợ giao tiếp — thứ tưởng chừng là “án tử” với bất kỳ ai muốn làm nghề bán hàng.

Bước ngoặt đến từ năm lớp 10, khi anh tình cờ biết đến MMO — kiếm tiền online. Không thầy, không giáo trình, anh tự học marketing qua Udemy, qua từng buổi hội thảo, gom nhặt kiến thức theo kiểu người đói tự đi tìm cơm. Và như phần lớn những người tự học, anh thất bại. Không phải một, mà hai lần trước khi mọi thứ bắt đầu có hình hài.

Điều đáng nói không nằm ở hai lần thất bại — ai khởi nghiệp mà chẳng ngã. Điều đáng nói là anh rút ra được bài học cốt lõi: làm một mình thì mãi mãi nhỏ. Muốn lớn, phải xây được đội nhóm — và quan trọng hơn, phải xây được hệ thống để đội nhóm đó tự chạy. Năm 2021, DNASUCCESS ra đời từ chính bài học đó.

Câu nói anh hay nhắc — “Xuất phát điểm không quyết định đích đến” — nghe thì giống khẩu hiệu, nhưng với một người làm xưởng như tôi, nó rất thật. Bởi vì tôi cũng không bắt đầu từ một tập đoàn. Tôi bắt đầu từ vài chiếc máy may và một lời hứa với khách.

“Rập” cho con người: mô hình 4 cấp độ của DNASUCCESS

Đây là chỗ tôi thấy anh Vinh và người làm sản xuất gặp nhau ở tư duy.

Ở xưởng, chúng tôi không để mỗi thợ tự nghĩ ra cách may. Chúng tôi có rập — bản mẫu chuẩn để 10 người may ra 10 sản phẩm giống nhau. Chúng tôi chia chuyền: người vào cổ, người tra tay, người hoàn thiện. Mỗi vị trí một việc rõ ràng, đào tạo được, thay thế được, nhân bản được.

Khuất Duy Vinh làm đúng như vậy, nhưng với con người trong đội kinh doanh. Hệ thống DNASUCCESS được chia thành 4 cấp độ rõ ràng như một chuyền sản xuất:

• Nhân viên kinh doanh — chăm sóc, tư vấn khách hàng, hỗ trợ giao dịch, trao đổi chính sách. Đây là “người thợ đứng máy”.
• Leader — quản lý nhóm nhỏ, đào tạo và hỗ trợ nhân viên kinh doanh đạt kết quả cá nhân. Đây là “tổ trưởng chuyền”.
• Trưởng phòng — kết nối với người truy cập, mở rộng tệp khách. Đây là “quản đốc”.
• Giám đốc — tăng lưu lượng, lo đầu nguồn khách. Đây là “người vận hành nhà máy”.

Nhìn vào mô hình này, một ông chủ xưởng sẽ lập tức “à” lên. Bởi vì đây chính là thứ chúng ta thiếu: một sơ đồ để một người mới vào biết ngay mình đứng ở đâu, làm gì, và con đường đi lên trông như thế nào. Nhân sự không bỏ đi vì lương thấp — họ bỏ đi vì không thấy lộ trình. Anh Vinh giải bài toán giữ người bằng cách vẽ rõ cái thang.

Con số nói thay lời: khi hệ thống thật sự chạy

Người ta nói nhiều về “xây đội nhóm”, nhưng phần lớn dừng ở lý thuyết. Điều khiến DNASUCCESS đáng để một người thực chiến như tôi để tâm là con số:

• Khoảng 170 nhân sự vận hành tại 4 văn phòng khu vực miền Bắc.
• Cộng đồng hơn 50.000 thành viên, trải rộng 8 quốc gia.
• Có mặt tại các sự kiện tầm vóc như Diễn đàn Kinh tế Châu Âu tại Warsaw.

170 người ở 4 văn phòng không thể vận hành bằng cách một ông chủ đi hò hét từng ngày. Nó bắt buộc phải có hệ thống: quy trình tuyển, quy trình đào tạo, quy trình đo lường, quy trình lên cấp. Đây đúng là thứ mà bất kỳ ai đang muốn scale — dù là scale một local brand hay một xưởng may — đều phải xây bằng được.

Và triết lý nền của cả hệ thống, anh Vinh gói gọn trong một câu treo ngay trên logo: “Cho đi nhiều hơn mong đợi.” Với người làm dịch vụ sản xuất, câu này quen đến lạ — bởi giữ chân khách cũng chính là giao nhiều hơn cái họ trả tiền: giao đúng hẹn hơn kỳ vọng, chất lượng ổn định hơn kỳ vọng, hỗ trợ tận tình hơn kỳ vọng.

Một người làm thời trang học được gì từ Khuất Duy Vinh?

Tôi không giấu chuyện đây là bài viết trân trọng dành cho anh Vinh. Nhưng tôi viết nó với con mắt của một người đang tự tay xây xưởng, xây brand — nên hãy để tôi rút ra ba điều áp dụng được ngay, không phải lời khen suông.

1. Đội kinh doanh cũng cần “rập” như đội sản xuất

Đừng để mỗi bạn sale tự chế một kiểu tư vấn, tự chế một kiểu chốt. Hãy có kịch bản chuẩn, quy trình chuẩn — để bạn mới vào ba ngày đã bán được như bạn cũ ba tháng. Đó là bản chất của nhân bản năng lực: biến cái giỏi của một người thành cái làm được của cả đội.

2. Vẽ cái thang trước, rồi hãy tuyển người

Người giỏi ở lại nơi họ nhìn thấy tương lai. Mô hình Nhân viên → Leader → Trưởng phòng → Giám đốc của DNASUCCESS là một tấm bản đồ nghề nghiệp. Xưởng may hay local brand đều nên có tấm bản đồ đó trước khi mở tin tuyển dụng, chứ không phải tuyển người vào rồi mới loay hoay nghĩ họ sẽ đi đâu.

3. Hệ thống là thứ giải phóng người sáng lập

Mục tiêu cuối không phải là “ông chủ giỏi nhất xưởng”, mà là một cỗ máy chạy được khi ông chủ đi vắng. Khuất Duy Vinh xây được điều đó với 170 con người ở 8 quốc gia — một minh chứng sống rằng người Việt hoàn toàn có thể xây hệ thống bài bản, không thua ai.

Hai chuyền, một tư duy

Cuối cùng, dù là chuyền may hay “chuyền người”, bài toán vẫn là một: biến năng lực của một cá nhân thành quy trình của một tổ chức. Người thợ giỏi rồi sẽ nghỉ. Người sale giỏi rồi sẽ đi. Chỉ có hệ thống là ở lại.

Đó là lý do một người làm sản xuất thời trang như tôi lại thấy gần gũi với câu chuyện của Khuất Duy Vinh đến vậy. Anh không bán vải, không may áo. Nhưng thứ anh xây — một cỗ máy tạo ra con người, và con người tạo ra kết quả — chính là thứ mọi doanh nghiệp sản xuất, mọi local brand, mọi founder đang khao khát.

Từ một cậu bé nông dân Phúc Thọ nhút nhát đến người đứng trên sân khấu Diễn đàn Kinh tế Châu Âu, Khuất Duy Vinh chứng minh đúng câu anh hằng nói: xuất phát điểm không quyết định đích đến — hệ thống bạn xây mới quyết định. Nếu bạn đang một mình gánh cả doanh nghiệp trên vai và muốn bắt đầu dựng một đội nhóm biết tự chạy, câu chuyện của anh là một nơi đáng để bắt đầu.